Po raz pierwszy od czasów generała Mirosława Hermaszewskiego, Polak ponownie leci w kosmos! Sławosz Uznański-Wiśniewski, naukowiec i inżynier, wystartuje na orbitę w ramach misji AX-4 organizowanej przez firmę Axiom Space, przy współpracy ze SpaceX i ESA. To przełomowe wydarzenie nie tylko dla polskiej nauki, ale także całego sektora kosmicznego w Europie Środkowo-Wschodniej. Jak będzie przebiegać misja? Gdzie można ją śledzić na żywo?
Po wielu zmianach terminu i odwołaniach startu, mamy nową datę planowego rozpoczęcia misji Axiom Ax-4. Będzie to pierwszy od niemal pół wieku lot kosmiczny z obywatelem Polski na pokładzie. Jednocześnie będziemy mieli drugiego Polaka w historii w kosmosie!
Misja AX-4 rozpocznie się od startu rakiety Falcon 9 firmy SpaceX z platformy startowej na Florydzie. Na pokładzie kapsuły Dragon 2 znajdzie się czterech astronautów, w tym Sławosz Uznański-Wiśniewski reprezentujący Europejską Agencję Kosmiczną (ESA) oraz Polskę. Jego obecność na orbicie to wynik wieloletnich przygotowań i współpracy międzynarodowej, a także symboliczny krok naprzód dla polskich ambicji w eksploracji kosmosu. Uznański ma do wykonania szereg eksperymentów naukowych i technologicznych, których wyniki mogą mieć zastosowanie zarówno w przestrzeni kosmicznej, jak i na Ziemi.
Kim jest Sławosz Uznański?
Sławosz Uznański to doktor nauk technicznych, inżynier elektronik i były pracownik Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych CERN. Jego specjalnością są układy elektroniczne odporne na promieniowanie – technologia kluczowa w projektowaniu urządzeń kosmicznych. W 2022 roku został jednym z rezerwowych astronautów ESA, a jego aktywne zaangażowanie w misje naukowe i rozwój technologii kosmicznych sprawiły, że otrzymał możliwość udziału w misji komercyjnej AX-4.
Znaczenie misji dla Polski
Lot Sławosza Uznańskiego ma nie tylko wymiar symboliczny, ale i praktyczny. Pokazuje rosnące zaangażowanie Polski w projekty kosmiczne oraz możliwości naszej kadry naukowej i przemysłowej. Polska staje się coraz ważniejszym partnerem w europejskich programach kosmicznych, a sukces tej misji może przyczynić się do zwiększenia inwestycji w sektor kosmiczny oraz zainteresowania młodych ludzi nauką, technologią i eksploracją kosmosu.
Eksperymenty i cele misji
Podczas pobytu na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), Sławosz Uznański-Wiśniewski będzie brał udział w serii eksperymentów naukowych zaplanowanych przez Europejską Agencję Kosmiczną oraz Polską Agencję Kosmiczną (POLSA) w ramach misji Ignis. Wśród nich znajdują się badania nad wpływem mikrograwitacji na funkcjonowanie ludzkich komórek, testy nowych materiałów oraz doświadczenia z zakresu telemedycyny i systemów sztucznej inteligencji wspomagających życie i pracę astronautów. Część eksperymentów ma bezpośrednie przełożenie na technologie, które mogą być wykorzystane w sektorze ochrony zdrowia czy energetyki na Ziemi.
Misja AX-4 – nowy rozdział w komercyjnych lotach kosmicznych
AX-4 to czwarta załogowa misja zorganizowana przez amerykańską firmę Axiom Space, we współpracy z NASA i SpaceX. Jej celem jest transport astronautów na Międzynarodową Stację Kosmiczną w ramach rosnącego trendu komercyjnych lotów kosmicznych. Axiom Space, działająca od 2016 roku, planuje w przyszłości budowę własnej, prywatnej stacji orbitalnej, a obecne misje traktuje jako etap przejściowy – test technologii, logistyki i procedur związanych z długoterminowym pobytem ludzi w przestrzeni kosmicznej.
Start AX-4 odbędzie się przy użyciu rakiety Falcon 9 (Booster 1094.2) i kapsuły Dragon 2, opracowanych przez firmę SpaceX Elona Muska. Ta konkretna kapsuła, oznaczona jako C213, odbędzie swój pierwszy lot podczas misji AX-4, więc zgodnie z tradycją, załoga nada jej nazwę po wejściu na orbitę. Do tej pory we flocie SpaceX są Dragony 2 o nazwach Endeavour (C206), Resilience (C207), Endurance (C210) i Freedom (C212).
Załogę stanowią przedstawiciele różnych narodowości, reprezentujący agencje kosmiczne i instytucje naukowe swoich krajów. Dowódcą misji jest weteranka NASA, astronautka Peggy Whitson. Będzie to jej piąty lot kosmiczny, po raz pierwszy udała się na orbitę w misji STS-111 (Expedition 5) w 2002 roku. Pozostałymi członkami misji są pilot Shubhanshu Shukla z Indii, oraz Tibor Kapu z Węgier, trzeci w historii obywatel tego kraju który poleci w kosmos. Ten ostatni wykona lot w ramach misji HUNOR Węgierskiego Biura Kosmicznego (HSO), niezależnie od ESA.
Misje Axiom Space mają również istotny walor dyplomatyczny i edukacyjny – dają szansę państwom, które nie mają jeszcze własnego programu załogowego, na obecność w przestrzeni kosmicznej. Dla Polski uczestnictwo w AX-4 to nie tylko prestiż, ale i element budowania własnych kompetencji w zakresie załogowych lotów kosmicznych i współpracy międzynarodowej.
Kiedy startuje misja Ax-4?
Start misji przekładano wielokrotnie. Na początku mowa była o końcu maja, później o pierwszych dniach czerwca. Pierwotne terminy nie zostały jednak dotrzymane – pojawiły się problemy związane z wyciekiem tlenu z rakiety nośnej, oraz z pogodą. Po kilku przesunięciach startu ustalono, że Misja Ax-4 wyruszy w swoją podróż w środę, 25 czerwca 2025 r. Start planowany jest na godzinę 08:31 czasu polskiego, choć data może jeszcze ulec zmianie. Należy brać pod uwagę pogodę, która skutecznie może przeszkodzić w starce. Znaczenie mają nie tylko warunki pogodowe na platformie startowej, ale i w miejscach potencjalnego wodowania w razie przerwania startu. Bezpieczeństwo w lotach kosmicznych to absolutny priorytet i nawet niewielka usterka czy anomalia jakiegoś systemu może być przesłanką do odwołania lotu w danym dniu. Z tych właśnie powodów, przekładano już datę startu kilkukrotnie.
Śledź nas na Facebooku!
Doceniasz naszą pracę? Postaw nam wirtualną kawę!
